Bugun...


Reyhan Güneri

facebook-paylas
Târikatlara göre Ayîn-i Şerif’in İsimlendirilmesi
Tarih: 25-11-2020 19:48:00 Güncelleme: 26-11-2020 10:57:00


Ayin kelimesi sözlükte "adet, usul, tarz, görenek, yasa, ibadet biçimi, tören" gibi anlamları içerir. Anlam ağırlığı tören demek olan âyin kelimesi, Farsçaya Yakut Türkçesindeki “oyun”dan geçmiştir. Ayin, hareket ve müzik ögeleri taşıyan dinsel tören demektir.

Osmanlı dünyasında da, tarikat ayinleri genel olarak; ayin, sema, mukabele ve tevhîd kelimeleriyle anlatılmış, ayinlerin yapıldığı alanlar da "meydan" kelimesinin yanı sıra genellikle "semâ-hâne" ve "tevhid-hâne" olarak anılmışlardır. Ayin, sema ve mukabele kelimeleri daha sonraları sadece Mevlevilerce kullanılır olmuştur. "Semâ" kelimesi Arapça'da; işitmek, duymak anlamlarına geldiği halde, bedenin kendi ekseni etrafında dönmesi ile yapılan dinsel raksın adı olarak algılanmıştır. Bu arada, bazı tarikatlara özgü bazı özel ayin şekillerine özel isimler verilmiştir: Celvetîlerin ve bir Halveti kolu olan Hayatilerin diz üzerinde yaptıkları ayin şekline "nısf-ı kıyâm" (yarı ayakta), yine bir Halvetilik kolu olan Şâbânîlerin  özel ayin tarzına "darb-ı esma"; Nakşibendilerin özel ayinine "hatm-i hâcegân" denilmiştir. Ayrıca; kişilerin daire oluşturarak adım adım hareket etmeleri şeklinde yapılan ayine genelde "devran" denir. Bundan başka; ayinin içinde bazı değişik tavırlarda yapılan zikir biçimleri de "demdeme", "dalga tevhidi", "Bedevi topu", "Beyyumi", "Nevbe takdimi", "Tavaf tevhidi", "Kıyam ism-i Celali", "Kıyam Kelime-i Tevhidi", "Zikr-i erre" gibi isimler alırlar. İstanbul'a geç dönemlerde gelen (Unkapanı'ndaki ilk tekke 1820'li yıllarda kurulmuştur. İlk Şeyhi Hacı Ahmet Efendi (öl.1828, Mekke) Mağrip-Endülüs tasavvuf ekolü kökenli Şazeliler'de ayinin genel adı "hazret"tir. Anadolu ve İstanbul'da yayılmamış olan Ayderûsî’likde ise ayine "ratıb" denir. Mevlevilik ve Bektaşilikteki bazı zikir ve sohbet toplantılarına da "ayin-i cem", "ayn ül cem", "bezm-i cem" adı verilir. Bektaşi ayinindeki özel harekete de "semah" denir.

Tarikat ayinleri "Kuudi, Kıyami, Devrani" olarak üç ana şekilde [Al-i İmran Suresi 191. Ayet'in başı) sınıflandırılır. Yani, oturarak, ayakta durarak ve adım atıp hareket ederek. Gerçi bütün ayinlerin başında oturmak vardır. Fakat, kuudi ayinlerde hiç ayağa kalkılmaz. Kıyamı ayinlerde kuuddan sonra ayağa kalkılır. Devranlarda ise oturmak, ayakta durmak ve hareket etmek öğelerinin hepsi vardır.

Ayin, tekkede; sema-hane, tevhid-hane veya meydan adı verilen özel yerde yapılır. Genellikle haftada bir defa olur. Haftanın ayin yapılan gün veya gecesine "hafta günü", "hafta gecesi" adı verilmiştir. Bundan başka Kadir ve Kandil geceleri de ayin yapılır ve bu zamanlara "ihya gecesi" denir. Ayrıca, vefat etmiş Şeyhlerin vefat yıldönümlerinde, "hilafet cemiyeti" denen Şeyhlik izin ve icazeti verilmesi tören- lerinde de ayin yapılır. Haftalık ayin, vakit namazının topluca kılınmasından sonra başlar.

Tarikat erkanında Şeyh'in veya izin verdiği kişinin ‘’Fatiha etmesi”nden sonra Hz. Peygamber'e salavatın yüksek sesle ve belli bir müzik ile topluca okunması gerekir. Ancak, bazı tarikatlarda ne şekilde salavat okunacağının belirtilmesi ve gelen konukların bu konuda bilgilendirilmesi bakımından namazdan hemen sonra tekkenin bir tür protokol amiri durumunda olan "Meydancı", yüksek sesle o tarikata özgü şekli ile salavatı okuyarak ayinin başlamak üzere olduğunu duyurur. Tevhid-haneye toplanan dervişler, kıble yönünde olan Şeyh Postu'na doğru yönlenmiş bir hilâl şeklinde ve iç içe ağzı açık halkalar halinde yerlerini alırlar. 

Bütün tarikat ayinlerinin ortak bazı özellikleri vardır. Ayinler en ince detaylarına kadar  tespit edilmiş ve en küçük bir atlama veya eklemeye izin verilmemiştir. Her hareketin bir anlamı ve bir sebebi olduğu gibi, dayandığı bir kuralı da vardır. Bu kurallar ve hareketler bütününe

"hurda-i tarik" denilir ve kesinlikle ödün verilmez. Hurda-i tarikin, o tarikatın piri veya tarikatta "müctehid" düzeyine erişmiş Pir-i Sam (ikinci pir) tarafından tespit edildiği kabulüne dayanılarak bozulması veya değiştirilmesi yahut ihmal gösterilmesi tarikat edebine ve terbiyesine aykırılık olarak görülmüştür.... 

 

Ömer Tuğrul İnançer tarafından yazılan “Osmanlı Tarihinde Sûfîlik Âyin ve Erkânları” başlıklı çalışmasından istifade edilerek hazırlanmıştır.



Bu yazı 665 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
1031 Okunma
1007 Okunma
997 Okunma
997 Okunma
972 Okunma
957 Okunma
945 Okunma
942 Okunma
941 Okunma
934 Okunma
918 Okunma
911 Okunma
908 Okunma
901 Okunma
900 Okunma
885 Okunma
817 Okunma
789 Okunma
770 Okunma
702 Okunma
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Beşiktaş 17 11 4 2 39 21 35 +18
2 Fenerbahçe 17 11 4 2 35 21 35 +14
3 Galatasaray 17 10 4 3 34 14 33 +20
4 Gaziantep FK 17 8 2 7 31 19 31 +12
5 Alanyaspor 18 9 6 3 29 16 30 +13
6 Hatayspor 17 8 5 4 25 22 28 +3
7 Fatih Karagümrük 18 7 5 6 30 24 27 +6
8 Trabzonspor 17 7 5 5 19 20 26 -1
9 Antalyaspor 18 6 6 6 19 25 24 -6
10 Konyaspor 17 6 7 4 24 21 22 +3
11 Sivasspor 17 5 5 7 19 21 22 -2
12 Başakşehir FK 17 6 7 4 24 28 22 -4
13 Kasımpaşa 17 6 7 4 20 27 22 -7
14 Yeni Malatyaspor 17 5 6 6 21 23 21 -2
15 Çaykur Rizespor 17 5 6 6 22 30 21 -8
16 Göztepe 17 4 6 7 21 20 19 +1
17 Gençlerbirliği 18 5 9 4 19 34 19 -15
18 Kayserispor 17 4 9 4 11 21 16 -10
19 MKE Ankaragücü 17 4 10 3 20 27 15 -7
20 Denizlispor 17 3 9 5 17 28 14 -11
21 BB Erzurumspor 18 3 11 4 16 33 13 -17
Takım O G M B A Y P AV
1 Giresunspor 17 10 2 5 25 13 35 +12
2 İstanbulspor 17 10 3 4 37 19 34 +18
3 Samsunspor 17 9 2 6 24 16 33 +8
4 Altay 17 10 5 2 30 16 32 +14
5 Adana Demirspor 17 9 4 4 30 16 31 +14
6 Tuzlaspor 17 9 5 3 27 24 30 +3
7 Ankara Keçiörengücü 17 8 5 4 22 13 28 +9
8 Altınordu 17 8 5 4 22 22 28 0
9 Bursaspor 17 8 6 3 31 27 27 +4
10 Bandırmaspor 17 7 7 3 22 19 24 +3
11 Adanaspor 17 6 8 3 24 22 21 +2
12 Ümraniyespor 17 5 7 5 18 26 20 -8
13 Boluspor 17 5 8 4 18 20 19 -2
14 Menemenspor 17 3 7 7 16 26 16 -10
15 Balıkesirspor 17 4 9 4 16 28 16 -12
16 Akhisarspor 17 3 10 4 13 25 13 -12
17 Ankaraspor 17 2 12 3 12 31 9 -19
18 Eskişehirspor 17 0 11 6 10 34 3 -24
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 19 15 2 2 45 14 47 +31
2 Van Spor 19 11 4 4 30 18 37 +12
3 Turgutluspor 19 12 7 0 23 29 36 -6
4 Sakaryaspor 18 10 4 4 31 19 34 +12
5 Kırşehir Belediyespor 19 9 4 6 27 15 33 +12
6 Pazarspor 19 10 6 3 32 25 33 +7
7 Kırklarelispor 19 7 3 9 23 15 30 +8
8 Bodrumspor 19 8 6 5 44 30 29 +14
9 Serik Belediyespor 18 7 4 7 28 21 28 +7
10 Tarsus İdman Yurdu 19 7 6 6 28 20 27 +8
11 Sivas Belediyespor 19 6 5 8 32 24 26 +8
12 Karacabey Belediyespor 19 7 7 5 23 20 26 +3
13 Etimesgut Belediyespor 19 6 7 6 18 20 24 -2
14 Pendikspor 19 6 11 2 26 25 20 +1
15 1922 Konyaspor 19 5 10 4 22 22 19 0
16 Kastamonuspor 19 5 10 4 18 29 19 -11
17 Mamak FK 19 5 10 4 20 44 19 -24
18 Elazığspor 19 6 10 3 26 36 18 -10
19 Bayburt Özel İdare Spor 19 4 13 2 15 34 14 -19
20 Kardemir Karabükspor 19 0 17 2 6 57 1 -51
Takım O G M B A Y P AV
1 1928 Bucaspor 15 11 2 2 33 10 35 +23
2 Diyarbekirspor 15 10 2 3 21 10 33 +11
3 Arnavutköy Belediye 15 8 4 3 22 13 27 +9
4 Yeşilyurt Belediyespor 15 8 5 2 22 11 26 +11
5 Ofspor 15 7 4 4 22 19 25 +3
6 Edirnespor 15 6 5 4 21 20 22 +1
7 Fatsa Belediyespor 15 6 5 4 14 15 22 -1
8 Belediye Derincespor 15 5 4 6 18 14 21 +4
9 1877 Alemdağspor 15 5 6 4 21 26 19 -5
10 Nevşehir Belediyespor 15 5 7 3 18 16 18 +2
11 Artvin Hopaspor 15 5 8 2 20 31 17 -11
12 Payasspor 15 4 7 4 19 21 16 -2
13 Çankaya FK 15 5 9 1 13 26 16 -13
14 Kızılcabölükspor 15 3 7 5 16 22 14 -6
15 Antalya Kemerspor 15 2 8 5 14 28 11 -14
16 Manisaspor 15 1 8 6 10 22 9 -12
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 16/01/2021 Konyaspor vs Göztepe
 16/01/2021 Başakşehir FK vs Sivasspor
 16/01/2021 Gaziantep FK vs Kayserispor
 16/01/2021 Antalyaspor vs Trabzonspor
 17/01/2021 Denizlispor vs Hatayspor
 17/01/2021 Yeni Malatyaspor vs Çaykur Rizespor
 17/01/2021 Beşiktaş vs Galatasaray
 18/01/2021 Fenerbahçe vs MKE Ankaragücü
 18/01/2021 Kasımpaşa vs BB Erzurumspor
 19/01/2021 Göztepe vs Gençlerbirliği
 21/01/2021 BB Erzurumspor - Alanyaspor BB Erzurumspor ligde evindeki son 9 maçında hiç kazanamadı  Alanyaspor yenilmez
 21/01/2021 Fatih Karagümrük - Beşiktaş Beşiktaş ligdeki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Beşiktaş yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 23/01/2021 Bandırmaspor vs Ümraniyespor
 23/01/2021 Eskişehirspor vs Ankaraspor
 23/01/2021 Adana Demirspor vs Bursaspor
 24/01/2021 Ankara Keçiörengücü vs Boluspor
 24/01/2021 Tuzlaspor vs Akhisarspor
 24/01/2021 Giresunspor vs Balıkesirspor
 24/01/2021 Samsunspor vs Altay
 25/01/2021 İstanbulspor vs Adanaspor
 25/01/2021 Altınordu vs Menemenspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 17/01/2021 Sakaryaspor vs Serik Belediyespor
 27/01/2021 Bodrumspor vs Etimesgut Belediyespor
 27/01/2021 Elazığspor vs Bayburt Özel İdare Spor
 27/01/2021 Karacabey Belediyespor vs Kastamonuspor
 27/01/2021 Kırşehir Belediyespor vs Turgutluspor
 27/01/2021 Mamak FK vs Kardemir Karabükspor
 27/01/2021 Pazarspor vs Eyüpspor
 27/01/2021 Pendikspor vs Serik Belediyespor
 27/01/2021 Sakaryaspor vs 1922 Konyaspor
 27/01/2021 Sivas Belediyespor vs Kırklarelispor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 28/01/2021 Antalya Kemerspor vs 1877 Alemdağspor
 28/01/2021 Belediye Derincespor vs Arnavutköy Belediye
 28/01/2021 Çankaya FK vs Kızılcabölükspor
 28/01/2021 Diyarbekirspor vs Manisaspor
 28/01/2021 Edirnespor vs Artvin Hopaspor
 28/01/2021 Fatsa Belediyespor vs Nevşehir Belediyespor
 28/01/2021 Ofspor vs 1928 Bucaspor
 28/01/2021 Payasspor vs Yeşilyurt Belediyespor
resmi ilanlar

Web sitemize nasıl ulaştınız?


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI